در گردهمايي‌ انجمن‌ مهندسي‌ صنايع‌ ايران‌ مطرح‌ شد
رابطه‌ مهندسي‌ ارزش‌ و كيفيت‌ پروژه‌
مهندسي‌ ارزش، علمي‌ است‌ كه‌ به‌ كاركردهاي‌ يك‌ پروژه‌ معنا مي‌بخشد و آن‌ را موفق‌ مي‌سازد.

افزايش‌ كيفيت‌ روند، خدمات‌رساني‌ مطلوب‌ به‌ مشتريان‌ و كاهش‌ زمان‌ اجرايي‌ پروژه‌ها از جمله‌ ويژگيهاي‌ مهندسي‌ ارزش‌ است.

استفاده‌كنندگان‌ اين‌ علم، همه‌ مراكز توليدي، حمل‌ ونقل، بخش‌ زيست‌محيطي‌ و مراكز پزشكي‌ هستند.

مهندسي‌ ارزش‌ از آغاز تا پايان‌ سه‌ مرحله‌ را پشت‌ سر مي‌گذارد كه‌ يكي‌ از آنها مرحله‌ قبل‌ از بررسي‌ است‌ تا مدير گروه‌ با متدولوژي‌ كار آشنا شود.

تجربه‌ نشان‌ داده‌ است‌ كه‌ پروژه‌ها به‌ هيچ‌وجه‌ نمي‌توانند يكسان‌ باشند و يكي‌ را از روي‌ ديگري‌ كپي‌ كرد.

‌ ‌مهندسي‌ ارزش‌ يكي‌ از روشهاي‌ علمي‌ مورد توجه‌ كشورهاي‌ پيشرفته‌ صنعتي‌ در سالهاي‌ اخير است. اين‌ روش‌ كه‌ شروعش‌ به‌ نيمه‌ دوم‌ قرن‌ بيستم‌ برمي‌گردد و در مراحل‌ گوناگون‌ يك‌ پروژه‌ كاربرد دارد و عامل‌ اصلي‌ براي‌ افزايش‌ كيفيت‌ به‌شمار مي‌رود.

‌ ‌اما مهندسي‌ ارزش‌ چيست؟ اين‌ پرسشي‌ است‌ كه‌ در محافل‌ صنعتي‌ و در ميان‌ صنعتگران‌ و مهندساني‌ كه‌ تخصص‌شان‌ درباره‌ پروژه‌ و انجام‌ با كيفيت‌ پروژه‌هاست، بارها مطرح‌ شده‌ و مي‌شود. براي‌ پاسخ‌ به‌ اين‌ پرسش‌ و پرسشهايي‌ از اين‌ دست، مهندس‌ مسعود رهگذر رئيس‌ بخش‌ نيوانگلند انجمن‌ مهندسي‌ ارزش‌ كشور آمريكا در جمع‌ مديران‌ صنايع، دانشجويان‌ و مديران‌ وزارت‌ راه‌ وترابري‌ در گردهمايي‌ كه‌ با تلاش‌ كميته‌ بهره‌وري‌ وزارت‌ راه‌ و ترابري‌ برپا شده‌ بود به‌ تشريح‌ علم‌ مهندسي‌ ارزش‌ پرداخت. آقاي‌ رهگذر درباره‌ مهندسي‌ ارزش‌ گفت، اين‌ كلمه‌ ابتدا مترادف‌ كلمه‌VALUE ANALYSIS بود، بعد به‌VALUE ENGINEERING تبديل‌ شد و امروز آن‌را بانام،VALUE METHODOLOGY مي‌شناسند. مهندسي‌ ارزش‌ علمي‌ است‌ كه‌ به‌ كاركردهاي‌ يك‌ پروژه‌(FUNCTIONS) معنا مي‌بخشد و آن‌را موفق‌ مي‌سازد. اساساً‌ در مهندسي‌ ارزش‌ آنچه‌ به‌ پروژه‌ها ارزش‌ واقعي‌ مي‌دهد، مساله‌ كيفيت‌ و انجام‌ باكيفيت‌ پروژه‌ها است. آقاي‌ «لارن‌ مايز» پدر علم‌ مهندسي‌ ارزش‌ است. او در سال‌ 1950 تحقيقات‌ خود را بااين‌ اميد و هدف‌ كه‌ روزي‌ اين‌ علم‌ جهاني‌ شود آغاز كرد، تا آنجا كه‌ از سال‌ 1996، مهندسي‌ ارزش‌ لقب‌SAVE INTERNATIONAL) )، به‌خود گرفته‌ است‌ و امروز مهندسان‌ بسياري‌ در كشورهاي‌ گوناگون‌ مانند ژاپن، انگلستان، هندوستان‌ و آمريكا با يكديگر همكاري‌ بسيار گسترده‌اي‌ در راه‌اندازي‌ پروژه‌هاي‌ خود حتي‌ به‌صورت‌ مشترك‌ دارند.

‌ ‌وي‌ افزود، مهندسي‌ ارزش‌ ويژگيهايي‌ چون‌ افزايش‌ كيفيت‌ روند پروژه‌ها، سرويس‌دهي‌ هرچه‌ بيشتر به‌ مشتريان‌ پروژه، كاهش‌ زمان‌ انجام‌ پروژه‌ها و كاهش‌ هزينه‌ها در پروژه‌ها تا (15 درصد) دارد. اگرچه‌ ممكن‌ است‌ باعث‌ افزايش‌ قيمت‌ اوليه‌ بشود اما مهندسان‌ پروژه‌ها، مشاوران‌ صنعتي‌ و كارفرمايان‌ ترجيح‌ مي‌دهند كار با كيفيت‌ پيش‌ برود. حتي‌ اگر قيمت‌ اوليه‌ افزايش‌ يابد. استفاده‌كنندگان‌ واقعي‌ اين‌ علم‌ (مهندسي‌ ارزش)، تمامي‌ مراكز توليدي، حمل‌ونقل، بخش‌ زيست‌محيطي‌ و مراكز پزشكي‌ است. امروز در اكثر كشورهاي‌ جهان، قانوني‌ به‌تصويب‌ رسيده‌ است‌ كه‌ «هر پروژه‌ دولتي‌ كه‌ انجام‌ مي‌شود بايد مهندسي‌ ارزش‌ شود». مثلاً‌ پروژه‌هاي‌ ساختماني‌ بيشتر از ساير پروژه‌ها بايد تحت‌ نظارت‌V.E قرار گيرند. پروژه‌هاي‌ راه‌آهن‌ يا راه‌ وترابري‌ اگر تا 25 ميليون‌ دلار باشند نيازي‌ ندارند اما بيشتر از اين‌ رقم‌ بايد تحت‌ نظارت‌ مهندسي‌ ارزش‌ باشند.

مراحل‌ مهندسي‌ ارزش‌

‌ ‌مهندس‌ رهگذر در ادامه‌ سخنان‌ خود به‌ مراحل‌ سه‌گانه‌ مهندسي‌ ارزش‌(V.E) اشاره‌ كرد و گفت، اين‌ علم‌ از ابتدا تا پايان‌ سه‌ مرحله‌ را پشت‌ سر مي‌گذارد. نخست‌ مرحله‌ قبل‌ از بررسي‌ دوم، مرحله‌ گردهمايي‌ افراد گروه‌ به‌منظور تبادل‌ انديشه‌ و رفع‌ مشكلات‌ و سوم، مرحله‌اي‌ كه‌ در اختيار كارفرما قرار دارد. در اين‌ مرحله‌ تمامي‌ ايده‌هاي‌ مهندسان‌ پروژه‌ با كارفرما در ميان‌ گذاشته‌ مي‌شود تا به‌اجرا درآيند.

‌ ‌در مرحله‌ قبل‌ از بررسي‌ پروژه، اطلاعات‌ لازم‌ و مفيد بايد تهيه‌ شود، اين‌ اطلاعات‌ لازم‌ است‌ تجزيه‌ و تحليل‌ شوند و براساس‌ اين‌ كار ايده‌هاي‌ نو و جديد حاصل‌ مي‌شوند، از ميان‌ اين‌ ايده‌ها، آنهايي‌ كه‌ مناسب‌ترند و بر كيفيت‌ پروژه‌ مي‌افزايند برگزيده‌ مي‌شوند. در مرحله‌ بعد ايده‌هاي‌ برگزيده‌شده‌ گسترش‌ و تعريف‌ مي‌شوند و در نهايت‌ به‌ كارفرما ارايه‌ مي‌شود. چنانچه‌ كارفرما با ايده‌هاي‌ نهايي‌ موافق‌ باشد عمليات‌ اجرايي‌ آغاز مي‌شوند.

‌ ‌همان‌طور كه‌ گفته‌ شد مرحله‌ اول‌ مهندسي‌ ارزش‌ مرحله‌ قبل‌ از بررسي‌ است‌PRE ) - STUDY PREPARATION) اين‌ مرحله‌ بسيار مهم‌ است‌ كه‌ رهبر يا مدير تيم‌ با متدولوژي‌ كار، آشنايي‌ كامل‌ داشته‌ باشد زيرا اوست‌ كه‌ بايد با كارفرما وارد صحبت‌ شود و اطلاعات‌ اوليه‌ پروژه‌ را مثلاً‌ اگر پروژه‌ درباره‌ راه‌وترابري‌ است‌ تهيه‌ كند. مسئول‌ تيم‌ بايد نقشه‌ها را از كارفرما تحويل‌ بگيرد و مورد مطالعه‌ دقيق‌ قرار دهد، سپس‌ افراد تيم‌ را مشخص‌ و تخصص‌هاي‌ لازم‌ را براي‌ انجام‌ پروژه، تعيين‌ كند كه‌ البته‌ تعيين‌ نوع‌ تخصص‌ها به‌ نوع‌ پروژه‌ بستگي‌ دارد. او بايد از نظر مالي، اطلاعات‌ لازم‌ براي‌ تعيين‌ هزينه‌هاي‌ پروژه‌ را داشته‌ باشد. اين‌ روند به‌ مدير تيم‌ كمك‌ مي‌كند تا رده‌بندي‌ بخشهاي‌ مختلف‌ پروژه‌ را بيشتر مورد مطالعه‌ قرار دهد. مثلاً‌ درباره‌ مرحله‌ بازديد از پروژه‌ و برداشتن‌ عكس‌ و فيلم‌ در مراحل‌ مختلف‌ انجام‌ پروژه‌ و در نهايت‌ تهيه‌ اطلاعات‌ لازم‌ و مفيد، موفق‌تر باشد.

‌ ‌در مرحله‌ بعد، اطلاعات‌ كار و كاركردها(FUNCTIONS) تجزيه‌ و تحليل‌ مي‌شوند و گروه‌ از كاركردها تعاريف‌ جديدي‌ ارايه‌ مي‌دهند. مثلاً‌ تعريف‌ مي‌كنند كه‌ وظايف‌ يك‌ پل‌ در اين‌ پروژه‌ چيست؟ در مرحله‌ تجزيه‌ و تحليل‌ پروژه، گروه‌ گردهم‌ آمده‌ و به‌ تبادل‌ افكار و تجارب‌ خود مي‌پردازند. افراد گروه‌ يكديگر را ياري‌ مي‌كنند تا هر فرد به‌راحتي‌ و بدون‌ نگراني‌ از ارايه‌ ايده‌ خود، اظهارنظر كند به‌عبارتي‌ نوعي‌ توفان‌ مغزي‌BRAIN ) STORMING) رخ‌ مي‌دهد و از ميان‌ ايده‌هاي‌ ارايه‌ شده، آنهايي‌ كه‌ بسيار ايده‌آل‌تر و كاربردي‌تر هستند انتخاب‌ مي‌شوند. در اين‌ مرحله‌ است‌ كه‌ به‌ افراد تيم‌ مسئوليتهايي‌ داده‌ مي‌شود، يكي‌ مهندس‌ مشاور مي‌شود، يكي‌USER و ديگري‌ مشتري‌ پروژه‌ .(CUSTOMER) اين‌ افراد روي‌ ايده‌هاي‌ برگزيده‌ شده‌ نظر مي‌دهند و آنها را غربال‌ مي‌كنند تا ايده‌هاي‌ نه‌چندان‌ خوب‌ كنار برود. پس‌ از انتخاب‌ ايده‌هاي‌ ناب، كار طراحي‌ و قيمت‌گذاري‌ آغاز و آن‌ با طرح‌ اوليه‌ تطابق‌ داده‌ مي‌شود تا ايده‌هاي‌ ناب‌ توسعه‌ يابد.

‌ ‌در مرحله‌ يا فاز توسعه‌ ايده‌هاي‌ ناب، ايده‌ها توسط‌ افراد متخصص‌ از نظر تكنيكي‌ بررسي‌ شده، قيمت‌گذاري‌ مي‌شوند و زمان‌ اجراي‌ آنها را مورد مطالعه‌ قرار مي‌دهند. ‌ ‌مهندس‌ رهگذر در اين‌ بخش‌ از سخنان‌ خود به‌ تفاوتهاي‌ اساسي‌ ميان‌ انجام‌ پروژه‌ها اشاره‌ كرد و چنين‌ گفت، تجربه‌ نشان‌ داده‌ است‌ كه‌ پروژه‌ها به‌هيچ‌وجه‌ نمي‌توانند يكسان‌ باشند مثلاً‌ نمي‌توان‌ براي‌ اجراي‌ پروژه‌ مثلاً‌B از پروژه‌ انجام‌ شده‌A كپي‌برداري‌ و آن‌ را اجرا كرد. بنابراين‌ لازم‌ است‌ كه‌ رئيس‌ تيم‌ و تمامي‌ افراد مسئول‌ در پروژه‌ها بتوانند خود را با هر نوع‌ پروژه‌ با شرايط‌ گوناگون‌ انطباق‌ دهند و انعطاف‌پذيري‌ بسيار بالايي‌ داشته‌ باشند.

‌ ‌بانزديك‌ شدن‌ به‌ پايان‌ پروژه، نتايج‌ كار تحقيق‌ پروژه‌ با كارفرما درميان‌ گذاشته‌ مي‌شود كه‌ مهندس‌ مشاور نيز نتايج‌ را مورد مطالعه‌ قرار مي‌دهد. در اين‌ مرحله‌ گزارش‌ كامل‌ اما اوليه‌ نيز تهيه‌ مي‌شود و به‌ كارفرما و مهندس‌ مشاور ارايه‌ مي‌شود تا بافراغت‌ كامل‌ مورد مطالعه‌ و اظهارنظر قرار دهند و اگر موافق‌ به‌ ادامه‌ و پايان‌ پروژه‌ بودند، عمليات‌ اجرايي‌ پروژه‌ آغاز و به‌پايان‌ برسد. اين‌ شيوه‌ به‌ ما كمك‌ مي‌كند تا كارهاي‌ خود را ازنظر اجرايي‌ باكيفيت‌ بسيار بالايي‌ انجام‌ و به‌پايان‌ برسانيم‌ و اين‌ هم‌ به‌ نفع‌ تيم‌ پروژه‌ و هم‌ كارفرما و مهندس‌ مشاور است. درضمن‌ دوباره‌كاري‌ در كارها رخ‌ نمي‌دهد. پس‌ زمان‌ كاهش‌ مي‌يابد، هزينه‌ها بسيار پايين‌ مي‌رود، نيروي‌ انساني‌ شاهد توفيق‌ در انجام‌ كار پروژه‌ خواهد بود و انگيزه‌هاي‌ آنها افزون‌ مي‌شود و مهمتر اينكه‌ كار با كيفيت‌ بسيار مطلوبي‌ ادامه‌ و پايان‌ مي‌يابد و اين‌ از ويژگي‌ يا خصوصيات‌ باارزش‌ اجراي‌ يك‌ پروژه‌ است.

‌ ‌مهندس‌ رهگذر در بخش‌ پاياني‌ سخنان‌ خود اعلام‌ كرد، امروز بيشتر از 30 كشور در جهان‌ باSAVE INTERNATIONAL كه‌ فرايند جهاني‌ شده‌ است‌ رابطه‌ نزديكي‌ دارند و پروژه‌هاي‌ خود را براساس‌ اين‌ علم‌ كه‌ همان‌ مهندسي‌ ارزش‌ است‌ به‌اجرا در مي‌آورند كه‌ از ميان‌ آنها ژاپن‌ تنها كشوري‌ است‌ كه‌ مهندسي‌ ارزش‌ را در سرلوحه‌ كار خود قرار داده‌ است. زيرا آنها به‌خوبي‌ منافع‌ كيفيتي‌ كار با اين‌ روش‌ علمي‌ را شناخته‌اند.

‌ ‌ما نيز اگر عضو انجمن‌ جهاني‌ مهندسي‌ ارزش‌ شويم‌ مي‌توانيم‌ بر كيفيت‌ اجراي‌ پروژه‌هاي‌ خود بيفزاييم‌ و براي‌ اين‌ كار لازم‌ است‌ مهندسان، جامعه‌ دانشگاهي، جامعه‌ صنعتي‌ و دولت‌ دست‌ دردست‌ هم‌ دهند و با هم‌ و بافكر يكديگر كار كنندO.


در اين شماره مى خوانيد:
سر مقاله
پارادوكس توسعه
ميز گرد
سياستهاي اشتغال دولت دربوته نقد
مقالات
ارتباط فرهنگ ملي بافرهنگ سازماني
سيستم هاي اطلاعات منابع انساني
راههاي افزايش كارآيي
مديريت زيبا
سرعت بخشي به برنامه هاي بهبود سازمان
نقش مديريت درتخلفات اداري كاركنان
چهارده اصل مديريتي دمينگ
اقتصادمهندسي باتاكيدبرمديريت پروژه ها
سازمانهاي مجازي
سبكهاي مديريتي درسازمانهاي تحقيق وتوسعه
ماهيت درحال تغييرحسابداري مديريت
گزارش ويژه
مديريت زنان “گذاري دشوار
گزارشهاى داخلى
رابطه مهندسي ارزش وكيفيت پروژه
رويكردهاي گوناگون استراتژي
برنامه ريزي منابع انساني
كوتاه و خواندنى
كارلوس گاسن عامل تحول درنيسان
تاثيرتجارت الكترونيك برمديريت توليد
محيط كارمطلوب
صادرات گام اول جهاني شدن
گزارش شبكه
شهراينترنتي دبي
روى خط اينترنت
نگاهى به يك كتاب
معرفى كتاب
روي جلد