الگوي نوين انتقال دانش

عليرضا نجابي - مهدي زيبايي

براي تربيت افراد متناسب با عصر اطلاعات - محور مي بايد مبناي آموزش و يادگيري را براساس رويكردهاي جديد تنظيم كرد. در كلاس هاي مجازي يادگيري برخلاف آموزش سنتي، به صورت كيفي است. در عصر كنوني موضوع »آموزش هركجا و هر زمان« و »يادگيري مادام العمر« يك اصل پذيرفته شده است كه نگاه سنتي به آموزشهاي مقطعي را نفي مي كند. زندگي اثربخش در قرن بيست و يكم مستلزم شناخت ويژگيهاي آن است كه اساس آن اطلاعات - محوري است. در اين عصر، يكي از مهمترين نهادهاي اجتماعي كه دستخوش تغييرات و سيع خواهد شد، نهاد آموزش و يادگيري در سطح عمومي و عالي است. فناوريهاي اطلاعات اين امكان را فراهم ساخته تا آموزش متناسب با نيازهاي عصر حاضر ارائه گردد. گسترش شبكه هاي اطلاعاتي از جمله اينترنت فرصتهاي زيادي براي ما فراهم كرده و يكي از فرصتها يادگيري الكترونيكي است. مقدمه آموزش الكترونيكي (E-LEARNING) شامل تمامي آموزشهايي است كه بااستفاده از ابزارهاي الكترونيكي اعم از صوتي، تصويري، رايانه اي، شبكه اي و... انجام مي شود. آموزش غيرحضوري، باآموزش مكاتبه اي در دهه اول سال 1700 ميلادي آغاز شده است. هنوز هم در نقاط مختلف دنيا از جمله در ايران از اين شيوه آموزشي براي تحصيل و يادگيري، استفاده مي شود. روشهاي بهره گيري از آموزش غيرحضوري مبتني بر فناوري به اوايل دهه 1900 ميلادي باز مي گردد. راه اندازي و تجربه چند برنامه آموزش تلويزوني در اوايل دهه 1960، به تاسيس ايستگاههاي جديد تلويزيون آموزشي و استفاده بياري از مدارس از سيستم تلويزيون مدار بسته در امر آموزش، منجر شد. تا سال 1972 تعداد ايستگاههاي تلويزيوني براي آموزش در آمريكا به 233 ايستگاه رسيد و دانشگاههاي اوهايو، تگزاس و مريلند، نخستين دانشگاههايي بودند كه موفـــق شدنـــد بـا راه اندازي يك شبكه تلويزيوني، تمامي دانشجويان را تحت پوشش قرار دهند و توجه بسياري از دانشگاهها نيز به تاثير استفاده از تلويزيون جلب گرديد. در دهه 1990 در بسياري از كشورهاي پيشرفته صنعتي، حتي مدارس ابتدايي هم به امكانات رايانه اي متناسب مجهز شدند. هرچند كشورهاي اروپايي و آمريكايي در ابتداي كار با هوشياري و ديد وسيعتري با اينترنت برخورد كردند و سرعت توسعه اينترنت در اين كشورها بسيار بيشتر از كشورهاي آسيايي است. .ولي آسيا نيز در سال 1999 با امكانات و توانائيهاي اينترنت بيشتر آشنا شد و در پي توسعه كاربردهاي اينترنت در اين قاره برآمد. تاريخچه آموزش الكترونيكي در ايران به زمان بهره گيري از ابزارهاي كمك آموزشي سمعي - بصري شامل نمايش اسلايد و فيلم هاي آموزشي در كلاس درس باز مي گردد. پس از آن تلويزيون به عنوان يك رسانه آموزشي مورد توجه قرار گرفته است و تلويزيون آموزشي ملي ايران رسماً به امر آموزش همگاني از طريق اين رسانه در سراسر كشور پرداخت. پس از ورود صنعت رايانه به ايران و رشد و نفوذ رايانه هاي شخصي در ميان اقشار مختلف فرهنگي اجتماعي، فعاليت در زمينه آموزش مبتني بر رايانه نيز آغاز شد. مروري بر آموزش الكترونيكي آموزش الكترونيكي به مجموعه اي وسيعي از نرم افزارهاي كاربردي و روشهاي آموزشي مبتني بر فناوري گفته مي شود كه شامل آموزشهاي برپايه رايانه، وب، اينترنت و همچنين كلاسها و دانشگاههاي مجازي و... است. در آموزش از راه دور، ارتباطات بةصورت مكاتبه اي هدايت مي شود، در حالي كه در آمـوزش الكتــرونيكي، آمـــوزش از راه دور به صورت چندرسانه اي و با امكانات ارتباط متقابل ارائه مي گردد. برخي از مزاياي آموزش الكترونيكي عبارتند از: !سهولت دسترسي به منابع آموزشي؛ ! كاهش زمان و هزينه رفت و آمد براي دانشجويان؛ ! حق انتخاب دانشجويان در تعيين دوره هاي آموزشي؛ ! امكان ثبت فعاليتها و پيگيري پيشرفت دانشجويان توسط استاد؛ ! اجازه تهيه و آماده سازي مدلهاي مختلف آموزشي توسط استادان؛ ! امكان دسترسي شبانه روزي. آموزش الكترونيكي با وجود مزاياي فراوان، داراي محدوديتهايي نظير دسترسي دانشجويان و استادان به رايانه و خدمات جانبي آن، كم بودن پهناي باند در ارسال چند رسانه مطالب آموزشي و هزينه اوليه نسبتاً بالاي آن است. روشها و ابزارهاي آموزش الكترونيكي: باايجاد و توسعه شبكه هاي ارتباطي، تحولات شگرفي در آموزش الكترونيكي بوجود آمده است. تلويزيون آموزشي دوطرفه باارائه تك درس، ارائه دروس اختصاصي يك موسسه آموزشي و ارائه تمامي دروس يك نيمسال تحصيلي، برنامه هاي خود را ارائه مي دهد. ويدئو كنفرانس تعاملي از ديگر روشهاي ارائه آموزش الكترونيكي است كه قابليتهايي نظير استفاده از وسايل كمك آموزشي، برقراري ارتباط با متخصصيـــن و ارتبــاط زنده دانــش آموزان و معلمان با يكديگر را فراهم مي سازد. آموزش مبتني بر رايانه، روشي نو در آموزش الكترونيكي است كه در چهار دسته بندي كلي شامل ياري جستن از رايانه در آموزش (CAI) ، مديريت آموزش با استفاده از رايانه (CMI) ، رايانه به عنوان وسيله ارتباطي (CMC) و محيط چند رسانه اي بااستفاده از رايانه قرار مي گيرد. مديريت در آموزش الكترونيكي: ضرورت طراحي و ايجاد سيستم هاي مديريت آموزشي با توسعه اين صنعت بيش از پيش احساس مي گردد. سيستم مديريت آموزشي قدرتمند و فراگير، مديريت اجرايي برنامه هاي آموزشي را در درون يك سازمان تسهيل كرده و به كاركنان و آموزش گيرندگان كمك مي كند تا پيشرفت آموزشي خود را ارزيابي كرده و براي گامهاي بعدي يادگيري خود، برنامه ريزي كنند. از ديگر قابليتهاي يك سيستم مديريت آموزشي خوب، امكان استفاده مجدد از اطلاعات و مطالب آموزشي است. استانداردسازي در آموزش الكترونيكي: استانداردسازي محصولات هر صنعت، استفاده بهينه و فراگير اين محصولات را توسط كاربران فراهم مي سازد. وجود استانداردهاي معتبر باعث ايجاد اطمينان سرمايه گذاري در زمينه نيروي انساني و زمان مي گردد. كنسرسيوم آموزش برمبناي رايانه صنعت هواپيمايي (AICC)، اولين موسسه تدوين كننده استاندارد در آموزش الكترونيكي، ابتدا كار خود را با استانداردسازي آموزش رايانه اي در صنعت هواپيمايي شروع كرد و هم اكنون استانداردهاي زيادي را در زمينه آموزش الكترونيكي وضع كرده است. IEEE از ديگر سازمانهايي است كه استانداردسازي آموزش الكترونيكي را در 5 مقوله موارد عمومي، موارد مربوط به يادگيري، محتوي، ديتا و متاديتا و همچنين مديريت و كاربردها انجام مي دهد. SCORM, IMS DUBLIN CORE , ADL و برخي موسسات ديگر از جمله سازمانهاي استانداردسازي آموزش الكترونيكي هستند. عملياتي كردن آموزش الكترونيكي: قبل از هرگونه پيشنهادي در جهت پياده ســازي برنامه هاي مبتني بر آموزش الكترونيكي به يك موسسه، ارائه يك خط مشي واحد و همگرا ضروري به نظر مي رسد. نيازهاي يادگيرنده، نيازهاي مربوط به ايجاد و ارائه آموزش الكترونيكي و نيازهاي سازمان يافته كه شامل راه حل ايجاد مدليهاي تجاري در آموزش است، از جمله مواردي است كه در عملياتي كردن آموزش الكترونيكي بايد در نظر گرفته شود. دو رويكرد كلي به آموزش و يادگيري: همزمان و همراه با تحولات و تغييرات وسيعي كه در جهان بهوجود آمده است، رويكردها و ديدگاههاي انديشمندان نسبت به آموزش و يادگيري نيز تحولاتي داشته است. اگر بپذيريم كه روش و مدل آموزشي مورد استفاده در مراكز آموزشي متاثر از فرهنگ و روابط اجتماعي و فناوري زمان است، در آن صورت مي توان گفت كه تا قبل از عصر اطلاعات يك گونه مباني نظري تغذيه كننده مدل آموزشي بوده است واكنون كه وارد عصر اطلاعات و جامعه اطلاعات - محور شده ايم اين مباني نظري تغيير كرده اند و لذا نمود آن در روشهاي آموزشي و يادگيري مشهود است. رويكرد اول را مي توان رويكرد سنتي و رويكرد دوم را رويكرد جديد ناميد. ويژگيهاي رويكرد سنتي و جديد به آموزش و يادگيري: در هر فرآيند آموزش و يادگيري چند عنصر مهم وجود دارد كه بدون آنها امر آموزش و يادگيري تقريباًُ ناممكن خواهد بود. اين عناصـــر را مي تــوان مدرس، دانشجو يا دانش آموز، محتواي مورد آموزش و محيط آموزش ناميد. حاصل فرآيند آموزش نيز يادگيري يا دانش است. در هريك از دو رويكرد سنتي و جديد نسبت به آموزش و يادگيري، نگاه و ديدگاه خاصي نسبت به هريك از اين عناصر وجود دارد كه اين ديدگاهها تعيين كننده نوع روشها و فنوني است كه ما براي آموزش به كار مي گيريم. در جدول زير اين ديدگاهها نسبت به هريك از عناصر موجود در فرآيند آمـوزش و يادگيـري ارائـه شده است. (جدول-1) دانش آموخته رويكرد سنتي فاقد فكر خلاق و توان مديريت اطلاعات و توليد دانش است. چنين فردي داراي يك نوع سواد كلاسيك است كه مي تواند وظايف محول شده به او در نظام اداري يا صنايع و كارخانجات را انجام دهد. چنين دانش آموخته اي مي تواند در نظامهاي صنعت - محور كارا و فعال باشد، اما در جامعه اطلاعات - محور كه فكر خلاق و مديريت اطلاعات و توليد دانش يك اصل بنيادي است كارآيي نخواهد داشت. براي اينكه ما افرادي متناسب با عصر جديد داشته باشيم كه بتوانند نيازمنديهاي اين عصر و زمان را پاسخگو باشند بايد مبناي آموزش و يادگيري امان را براساس رويكردهاي جديد تنظيم كنيم. يكي از روشهاي جديد آموزش و يادگيري كه بسياري از ويــژگيهــاي رويكــرد جــديـد را داراست، يــــادگيــــري الكتــرونيكـي (E-LEARNING) است. يادگيري الكترونيكي اگر قرن بيست و يكم را دروازه ورود به عصر اطلاعات و جامعه اطلاعات - محور بدانيم، مهمترين دستاورد، فناوري اطلاعات در اواخر قرن بيستم و آستانه قرن بيست و يكم ايجاد و گسترش شبكه جهاني اينترنت بوده است. گسترش روزافزون اين شبكه باعث شده است تا بسياري از مرزهاي موجود در ارتباطات ما بين افراد و ملل مختلف از بين برود. همچنان كه قبلاً گفته شد ظهور تكنولوژي اطلاعات تاثيرات عميقي بر زندگي انسان داشته است. شايد مهمترين و عميق ترين اين تاثيرات در زمينه آموزش و يادگيري است. تصورات قبلي در زمينه نياز به وجود امكانات فيزيكي بسيار براي امر آموزش و يادگيري در سطح عمومي و آموزش عالي دچار تحول جدي شده است. اكنون با به صحنه آمدن دانشگاه هاي مجازي امكان يادگيري در هر زمينه اي براي هر فردي در هر زمان و مكاني و به صورت مادام العمر فراهم شده است. در شرايط جديد نياز به تاسيس ساختمانها و امكانات فيزيكي نبوده و فراگيران و مدرسان نياز به ترك منزل و محل كار براي شركت در كلاسها را ندارند. افزون بر اين، ساعات شروع و خاتمه كلاسها ثابت نبوده و فراگيران هر زمان كه بخواهند مي توانند وارد كلاس شده و تا هر زمان كه لازم باشد كلاس را ادامه دهند. همچنين محدوديت تعداد پذيرش دانشجو با وجود دانشگاههاي مجازي از بين رفته و با همه اين موارد هزينه ي نگهداري و اداره دانشگاههاي مجازي بسيار كمتر از دانشگاههاي كلاسيك است. به طور خلاصه مي توان گفت كه دانشگاههاي مجازي محدوديتهاي زير را كه در دانشگاههاي كلاسيك اجتنــاب ناپذيــر هستند و از بين برده اند: ! محدوديتهاي فيزيــكي (ساختمــاني، فاصلــه اي،...)؛ ! محدوديتهاي زماني (در هر ساعت و هر موقع از شبانه روز مي توان وارد كلاس شد، آموزش مادام العمر مي توان داشت) ! محدوديتهاي تعداد پذيرش دانشجو؛ ! محدوديتهاي كلاسيك درس و مقطع؛ ! اامحدوديتهاي هزينه اي. افزون بر اين موارد، يادگيري الكترونيكي در دانشگاههاي مجازي بسياري از (اگر نه تمام) ويژگيهاي رويكرد جديد به آموزش و يادگيري را داراست. به لحاظ ضرورت تعامل بين مدرس و فراگير و بين فراگيران از جنبه انجام تكاليف مشترك و مشاركت در بحثهاي گروهي و ابراز نظر نسبت به مسائل طرح شده، اصولاً يادگيري به صورت اجتماعي است. هرفرد هم متاثر از ديگران خواهد بود و هم بر ديگران اثر خواهد گذاشت. هر نوع يادگيري به صورت همياري افراد ثبت نام شده در يك درس است. درواقع كل اين افراد يك جامعه فراگيران را تشكيل مي دهند كه براي دستيابي به هدفي مشترك با هم اشتراك مساعي و همفكري خواهند كرد. هدف يادگيري در اين كلاسهاي مجازي ذخيره سازي اطلاعات و حفظ مطالب نيست، بلكه مديريت اطلاعات نامحدود و تبديل اطلاعات به دانش از طريق بحثهاي مداوم خواهد بود كه مشاركت فعال همه شركت كنندگان را مي طلبد. يادگيري نه به صورت كمي بلكه به صورت كيفي است. در عصر كنوني موضوع »آموزش هر كجا و هر زمان« و »يادگيري مادام العمر« يك اصل پذيرفته شده است كه نگاه سنتي به آموزشهاي مقطعي را نفي مي كند. همچنين نياز به آموزشهاي كيفي تر از طريق محتوا و تامين كننده هاي انعطاف پذيرتر روبه گسترش است. دستيابي به اين اصول و نيازها امكان پذير نبود تا اينكه شبكه اينترنت گسترش يافت و يادگيري الكترونيكي رايج شد. تقريباً مهمترين موضوع در يادگيري الكترونيكي، ايجاد يك محيط ارائه يادگيري LEARNING DELIVERY ENVIRONMENT (LDE) است كه يادگيري واقعي در آن صورت مي گيرد و در برگيرنده محيط و زمينه يادگيري، رويكردهاي يادگيري، تعامل انساني بين شركت كنندگان و هماهنگ ساختن ابزارها و فرآيندها با اهداف يادگيري است. ويلسون، كالاقان و هونور (2000) مدل زير را براي اين منظور ارائه مي دهند. نقش LDE اين است كه عناصر يادگيري را طوري به هم انسجام دهد و هماهنگ سازد كه براي فراگيران روشن و شفاف باشد. LDE موارد زير را در برمي گيرد: ! سازماندهي فعاليتها و فرآيندهاي جزئي يادگيري؛ ! سازماندهي فعاليتها و فرآيندهاي جزئي يادگيري؛ ! تامين منابع و محتواي مورد نياز به صورت يك كتابخانه؛ ! ابزارهاي همياري و اشتراك مساعي به صورت همزمان (SYNCHRONOUS) و غيرهمزمان (ASYNCHRONOUS) ؛ ! ابزارهاي ارزيابي و انجام تكاليف؛ پرونده هاي اطلاعات شخصي و دنبال كردن انجام فعاليتهاي شركت كنندگان؛ ! ابزارهاي كمك آموزشــي براي استفاده آموزش دهندگان. E-LEARNING به سوي پيشرفت: ما در زندگي داراي موقعيتهاي متفاوتي هستيم كه مي توان گفت فرصتهاي بهينه همراه با دانش ايجاد مي شود. سازمانها اقدام به ايجاد دانش جديد و آماده كردن و ايجاد سرمايه قوي در محيط دارند. چالشها همچنان تداوم دارد، تدارك دسترسي به سرمايه و همكاري براي توسعه بهترين ممارست و بهم پيوستن يادگيريها است. يكي از تعاريف بازار توجه به بازارهاي جهاني است. سرمايه انساني در حال حاضر باارزش و بادقت زياد بايد مديريت شود. يادگيري داراي مزاياي استراتژيك و سلاحي در جريان عرضه نيروي كاري است. يكي از عوامل، آژانسها در جريان رشد سريع هر كشور داراي كارايي بالا و شروع آن همراه با افزايش سرعت اينترنت است. دربي اثر كردن تغييرات، مديران سطوح بالا نيازمند به انعكاس در جهت سازماندهي يادگيري و آموزش سنتي هستند، هدف از به كارگيري افراد جديد توسعه آنها با سمينارهاي گوناگون در يادگيري و توسعه برنامه هاي نيازمند و تدارك اجراي كاركنان با منابع دانش لازم براي موفقيت و انجام دادن نقش و مسئوليت آنهاست. واقعيتهاي جديد سازمانها در جستجوي راهي مناسب براي چالشها، فرصتها و ابزار دانش در آموزش و يادگيري كاركنان هستند. اخيراً دو مركز پژوهشي (ژوئن 2001) بيان كرده كه آموزش و يادگيري سه كاربرد يكپارچه با وب سايتهاي سازمانهاي آمريكايي داشته است. يك سوم سازمانهاي آمريكايي از اين روش آموزش و يادگيري يكپارچه با وب سايت، بهره مي جويند. آموزش و يادگيري در درجه سوم از تقدم (قبل خدمات مشتريان و حمايت و مديريت روابط مشتريان) برخوردار است. بيش از 60 درصد سازمانهاي بزرگ داراي رهبري، در راه آموزش و يادگيري يكپارچه با شبكه وب هستند. تقريباً برخي از آنها برنامه يكپارچه مديريت دانش بر روي شبكه دارند. فرآيند آموزش و يادگيري همراه با افزايش يكپارچه در فرآيند استراتژيك سازماني است. صنايع سريعاًً اقدام به يكپارچه كردن آموزش و يادگيري مديريت دانش مي كنند كه شامل دولت، آموزش و پرورش، بانكها، حمل و نقل، رسانه ها، ارتباط راه دور و خدمات مي شود. صنعت آموزش الكترونيكي اين صنعت از سه بخش ارائه دهندگان، تكنولوژي و مطالب و خدمات تشكيل شده است. تكنولوژي : شامل بخش سيستم هاي مديريت يادگيري، سيستم هاي مديريت مطالب يادگيري، ابزارهاي توانمند، سيستم هاي توزيع يادگيري، سرويسها و خدمات (ENTERPRISE RESOURCE PLANNING= ERP) ، ايجـــاد خدمات كاربـــردي، ابزار E-LEARNING در زندگي ارزيابي ابزارها است. مطالب : شامل 3 قسمت كه در تدارك ارائه مطالب اند. كتابها، مجلات، انتشارات، شركتها، موضوع نظر كارشناسـان، آژانسهاي دولتي، كالج ها، دانشگاهها، مدارس، سازمانهاي يادگيرنده، آموزش مجازي، شركتهاي فناوري اطلاعات و سيستمهاي يكپارچه است. خدمات : شامل ايجاد دروازه اطلاعاتي، همكاري دانشگاهها، تدارك خدمات يادگيري، مطالب به هم پيوسته، نتايج يادگيري، نتايج، خدمات حرفه اي، تدارك خدمات گواهي، خدمات همكاري و ارزيابي خدمات به صورت برخط (ON LINE) است. گرچه بسياري از مشاركت كنندگان نقش خوبي را ايفا مي كنند اما بسياري از پيشنهادات، راه حلهاي مختلفي را گوشزد مي كنند. تركيب E-LEARNING تركيب آموزش الكترونيكي شامل: سيستم هاي مديريت يادگيري يا سيستم هاي مديريت يادگيري مطالب، ارزيابي مهارتها و شايستگيها، براساس ويدئو و از طريق اينترنت است. سير تحول آموزش الكترونيكي خدمات يكپارچه چندرسانه اي، استادان راهنما و زمان واقعي آموزش در محيط اطـــراف است. پيشرفت E-LEARNING كمتر به توسعه سازمانها مي انجامد و بقاء، رقابت را از سازمانها سلب مي كند كه شامل: تجديد نيرو و انتخاب: جذب و ارزيابي و استخدام كاركنان جديد؛ ابقا : نگهداري سرمايه معنوي (سرمايه انساني)؛ پاداش: شناسايي، تاثير: F پاداش، شناسايي، تاثير: شناسايي افراد براي توانايي به انتظار عملكرد بالا باتوجه به تعريف سازماني (تعيين هدف براي كسب و كار)؛ ! برنامه ريزي موفق: سيستم آموزش الكترونيكي مي تواند افراد متخصص مورد نياز جامعه را تامين كند و آن را مي توان به چهار گروه تقسيم كرد. ! سيستم هاي مديريت يادگيري: شامل دوره ها يا يادگيري مطالب براي كاربران با به دست آوردن روشهاست. ! مطالب: كاربران مي توانند از منابع گوناگون در بسياري از موضوعات به دانش دست يابند. ! همكاري انجمنها: كاربران مي توانند يادگيري از كالج ها و داراي تاثير باشند ..... ! پيشرفت دروني: كاربران مي توانند به كليه خدمات در سازمانهاي يادگيري و بخشهاي توسعه اي دست يابند. سيستم مديريت يادگيري سيستم مديريت يادگيري (LMS) رابطه آن با ساير تركيبهاي آموزش الكترونيكي به صورت مجموعه اي است. سيستم مديريت يادگيري داراي زيرساختار يا اساس كار كه مورد استفاده در پي جو شدن، حمايت، اداره و سنجيدن فعاليتهاي آموزش الكترونيكي است. در كل سيستم مديريت يادگيري كمك به اداره و سنجش فرآيند يادگيري است در صورتي كه سازمانها نيازمند به مديريت براساس آموزش با كامپيوتر (CBT) ، آموزش براساس وب (WBT) ، آموزش براساس مدارك (جزء) (DBT) ، آموزش براساس استادان راهنما (ILT) ، يا تركيبي از روشهاي آموزش (BTM) هستند. سيستم مديريت يادگيري مطالب سيستم مديريت يادگيري مطالب سيستمي است كه كاربرد آن ايجاد، تجميع، تركيب و توزيع افراد در آموزش الكترونيكي است. سيستم مديريت يادگيري مطالب به طور خيلي كارا در حجم كوچك و قابل توجه در آموزش مناسب كاربران در روش يادگيري و نيازهاي توسعه يافته است. مطالب به كاربران داده شده ودر اين حالت يادگيري هدف است. هدف يادگيري قسمتي مستقل از آموزش و پرورش است كه شامل مطالب و اساس ارزيابي به طور خاص هدف يادگيري است. هدف يادگيري داراي شرح اصلي همراه با هر توضيحي است كه چه چيزي با هدف همراه است. مطالب يادگيري ! دوره هاي سازماني: عدم استفاده از مطالب كتابخانه اي فيزيكي، توسعه دوره ها از درون (خانه) و منابع خارجي براي توسعه دوره هاي رسمي: توسعه و ايجاد پيشرفت آموزش الكترونيكي بايد عمل كردن به پيشنهادات با يادگيري كل مطالب باشد: ! عدم وجود كتابخانه هاي فيزيكي: توسعه مطالب باانجام و نياز به سازماندهي يكي است. مطالب ديجيتالي مشاركت كنندگان عبارتند از: NET9 ، افراد باهوش ، مهارتهاي نرم افزاري و... ! ابزارهاي توانمند: شامل ابزارهايي كه سبب ارتباط مجازي مي شود. ! توسعه طبق عادت: توسعه مطالب به ايجاد نيازهاي يكسان در سازمان و دانش در گرو دستيابي به آن باتوجه به سازمان خاص است. تعريف پيشرفت آموزش الكترونيكي اساساً دو نوع پيشرفت آموزش الكترونيكي وجود دارد: خارجي و داخلي. اولين انعكاس تدارك دستيابي به سرويسهاي يادگيري خارجي است. دومين انعكاس در تدارك دستيابي به يادگيري تمام موارد در بين سازمانهاست. البته پيشرفت دروني بايد همچنين شامل استفاده و مديريت يادگيري بيروني و تدارك آن باشد. اساساً در پيشرفت E-LEARNING آموزش الكترونيكي در محيط مجازي منجر به ايجاد سازمانها و دستيابي كاربران به دانش مي شود. اين پيشرفت همچنين به نام مركز آموزش مجازي معروف است. و مراكز آموزش ، پيشرفت دروني، همكاري دانشگاهها و دانشگاههاي مجازي است. پيشرفت صرفاً اساس كار يا زيرساختي براي آموزش، يادگيري و ارزيابي دانش و شايستگيهاست. پيشرفت آموزش الكترونيكي به صورت پيشرفت هوشمندانه است. پيشرفت از آگاهي يافتن كاربران در اينكه چه مهارتي و تجربه اي آنها نياز براي پيشرفت با ديگر سطوح در سازمان دارند. تدارك جدول صلاحيتها و ارزيابي و مكاني مرتبط با بحث به يادگيري، اساسي موضوع - ارتباطات يادگيري ON LINE دارند. در شناسايـي اينكه چه چيزي را كاربر مي داند، به دست آوردن موفقيت، تجربه و ايده آنها در روش يادگيري از اهميت خاصي برخوردار است. پيشرفت آموزش الكترونيكي تكنولوژي دارد كه مستلزم جهت بخشي، به روز بودن، مطالب و ارتباط با كاربران به طور دوستانه مبني بر درك مستقيم است. خدمات كامل براي پيشرفت تكميل يا خدمات كامل براي پيشرفت آموزش الكترونيكي در حمايت از سبك يادگيري (ارزيابي، تدارك، يادگيري و تركيب مجدد) با تركيبهاي متفاوت در آموزش الكترونيكي است. كليه سرويسها در پيشرفت آموزش الكترونيكي در سه مرحله با هم مورد مقايسه قرار مي گيرند: ارزيابي، تدارك و يادگيري. مرحله ارزيابي ايجاد تركيب براي ارزيابي دانش و ارزيابي شايستگيها و ارزيابي يادگيري است. مرحله تدارك كه شامل كاتالوگ هاي يادگيري، تجارت الكترونيك و تركيب نام نويسي افراد است. مرحله يادگيري شامل مقايسه فعاليتهاي يادگيري، ايجاد كارشناسان و تركيب انجمنهاي مختلف است. ارزيابي: تشخيص نيازهاي يادگيري براي كاربراني كه تازه شروع كردهاند باارزيابي دانشي كه دارند براساس صلاحيت و شايستگي است. تدارك: كاربران در تدارك براي انجام نيازهاي يادگيري از طريق ايجاد برنامه براي فعاليتهاي يادگيري در تدارك هستند. يادگيري: كاربران درگير فعاليتهاي يادگيري به ايجاد دانش و توسعه شايستگيها هستند. نگرش الگو پايــه اي در تدارك و انعـطاف پذيري و كارايي براي ايجاد مطالب، وظايف كسب و كار است. نتيجه گيري: پيشرفت آموزش الكترونيكي به دنبال ارزيابي براي اطلاعات بهينه بااستفاده از دانش است. اين نوع پيشرفت سكوي توسعه است نه اينكه كاربردي جداگانه داشته باشد. توسعه دانش، انقلابي را به دنبال پيشرفت آموزش الكترونيكي به همراه دارد. اطلاعات و كاربرد آن آسان است. مشروط بر آنكه به طور كامل با سيستم ها به كار برده شود. زندگي اثربخش و با راندمان در قرن بيست و يكم مستلزم شناخت ويژگيهاي اين قرن است. ويژگيهاي اساسي اين عصر، عصر اطلاعات و جامعه اطلاعات - محوري است.در اين جامعه اطلاعات و مديريت آن و تبديل آن به دانش پايه و اساس اقتصاد جوامع را تشكيل مي دهد. چنين ويژگيهايي تاثير زيادي روي نهادهاي اجتماعي و اقتصادي جوامع خواهند گذاشت و نهادهاي اجتماعي بايد براساس آنها تجديد بنا شوند. يكي از مهمترين نهادهاي اجتماعي كه دستخوش تغييرات وسيع خواهد شد، نهاد آموزش و يادگيري در سطح عمومي و عالي است. زيربناي نهاد آموزش و يادگيري در حال حاضر مربوط به جامعه صنعت - محور است. دانش آموختگان نظام آموزشي سنتي نمي توانند در جامعه اطلاعات - محور كارايي لازم را داشته باشند. در گذشته متناسب با عصر كشاورزي و صنعتي به آموزش پرداخته ايم، ولي در حال حاضر اين رويه قابل قبول نيست. امروزه، فناوريهاي اطلاعات به ما اجازه مي دهند تا آموزش را متناسب با نيازهاي ارئه دهيم، زيرا از يك طرف محدوديتهاي گذشته را از بين مي برند و از طرف ديگر اختياراتي را براي ما فراهم مي آورند و به دانشجويان اجازه مي دهند تا نيازهاي تحصيلي خود را در زمان مناسب خود براي يادگيري مرتفع سازند. براي اينكه دانش آموختگاني داشته باشيم كه كارايي لازم را در جامعه اطلاعات - محور داشته باشند بايد رويكرد جديد نسبت به آموزش و يادگيري داشته باشيم. براي پياده كردن رويكرد جديد نياز به تكنولوژي اطلاعات و استفاده از ابزارهاي اطلاعاتي موجود است. با گسترش شبكه هاي اطلاعاتي از جمله اينترنت اين فرصت براي ما فراهم شده است. استفاده سريع و به موقع از اين امكانات موجب پيشرفت و توسعه خواهد شد. يكي از اين فرصتها يادگيري الكترونيكي اسـت. برنامه ريزي هاي آموزشي ما بايد به گونه اي باشد كه از اين فرصت جديد به بهترين وجه استفاده كنيم.1 منابع: 1 - BALLE,F. (1989). THE INFORMATION SOCIETY, SCHOOLS AND THE MEDIA. PAPER PRESENTED AT THE STANDING CONFERENCE OF EUROPEAN MINISTERS OF EDUCATION. SIXTEENTH SESSION. ISTANBUL, TURKEY. OCTOBER 1989. 2- SOCIETY. NEW YORK, NY: HARPER BUSSINESS. 3 - KEATING, D.P., & MUSTARD, J.F. (1993). SOCIAL ECONOMIC FACTORS IN HUMAN DEVELOPMENTAL SYNTHESIS, IN C. BENHOW AND D. LUBINSKI (EDS.), FROM PSYCHOMETRICS TO GIFTEDNESS: ESSAYS IN HONOR OF JULIAN STANLEY. BALTIMORE, MD: HOHN HOPKINS UNIVERSITY PRESS. 4 - KEATING, D.P. (1995). THE LEARNING SOCIETY IN THE INFORMATION AGE. TORONTO, ONT: THE CANADIAN INSTITUTE FOR ADVANCED RESEARCH. 5 - WILSON, D., CALLAGHAN, T., & HONORE, S. (2000). THE FUTURE OF LEARNING. ELEARNITY, GLOS. UK, 2000. 6 - WURMAN, R.S. (1989). INFORMATION ANXIETY. NEW YORK, NY: BANTAM DOUBLEDAY DELL PUBLISHING GROUP, INC. 7 - WWW. CEO. COM. 8 - WWW. CEO EXCHANGE. COM. 9 - مجموعه مقالات نخستين كنفرانس نقش در اشتغال، انتشارات جهاد دانشگاهي، بهمن 1380. ! عليرضا نجابي: كارشناس مديريت صنعتي ! مهدي زيبائي: كارشناس مديريت صنعتي