كنفرانس بين‌المللي مديريت
ارائه تجربه‌ها و ‌نگاههاي مديريتي

كنفرانس بين‌المللي مديريت در 27-29آذرماه 1386، همانند سالهاي گذشته برگزار شد. در شماره پيشين، باتوجه به محدوديت زمان،‌ خلاصه‌اي از برگزاري اين كنفرانس تقديم خوانندگان محترم شد. باتوجه به اينكه برنامه‌هاي اين كنفرانس در قالبهاي مختلف، از جمله سخنراني مديران اجرايي كشور، اساتيد دانشگاه، مقاله‌هاي منتخب، ارائه تجربيات مديريتي و كارگاههاي آموزشي برگزار شد، در اين شماره، تلاش بر اين داريم، تا با نگاهي گذرا به هر يك از اين بخشها، حداقل به محورهاي مهم و ارائه شده در اين بخشها بپردازيم.

تفكر سيستمي و نگاه جامع‌نگر

سيدحميدرضا ميرمعزي

كنفرانس بين‌المللي مديريت، همان‌گونه كه از عنوان آن پيداست عرصه‌اي براي تبادل نظر مديران اجرايي سطوح مختلف محسوب مي‌شود؛ هر چند اين ارائه تجارب و تبادل‌نظرها بيشتر در حوزه‌هاي تخصصي مديريت شكل مي‌گيرد، اما در هر صورت حضور مديران اجرايي كشور و گفتگو و تعامل اين دولايه هم‌افزايي قابل‌توجهي براي نظام مديريتي كشور مي‌تواند به ارمغان بياورد.
در كنفرانس امسال، در حوزه مديران اجرايي كه به سخنراني پرداختند، دو چهره شاخص نمايان بود. در برنامه افتتاحيه، مهندس مفيدي،‌ كه هنوز سكان هدايت سازمان گسترش و نوسازي صنايع ايران را برعهده داشت سخنراني كرد و در روز پاياني همايش نيز، دكتر قاليباف شهردار تهران، به ارائه نقطه‌نگاههاي خود در حوزه مديريت شهري پرداخت.
قاليباف در اين جلسه سخنراني خود را با عنوان «تفكر سيستمي، ضرورت‌ اجتناب‌ناپذير در مديريت كلان كشور» ارائه كرد؛ هر چند در آن روزها هيچيك از پايتخت‌نشنيان كه پاييزي به نسبت متعادل را پشت سر گذاشته بودند، در انتظار برف سنگين نبودند، اما در همان روز برگزاري كنفرانس نخستين بارش برف در مناطق شمالي تهران، البته به صورت پراكنده خود را به رخ شهروندان كشيد و همين امر، آغازي براي سخنان قاليباف بود كه سخنراني‌اش را در سالن اجلاس سران كشورهاي اسلامي در منطقه شمالي تهران ارائه مي‌كرد.
به اين ترتيب، قاليباف سخنانش را چنين آغاز كرد: ما مديران اجرايي کمتر فرصت پيدا مي کنيم که مانند شما استادان و انديشمندان با آرامش و دقت به مسائل علمي و مطالعاتي بپردازيم به عنوان مثال بارش برف امروز در تهران که همگي شاهد آن بوديد علاوه بر تاثير گذاري بر روي وضعيت شهر ، بر روي سيستم مديريتي ما نيز تاثير گذار است .
شهردار تهران گفت : همان‌طور که تهديدها در قالب يک فرآيند بوجود آمده‌اند‌، بايد پذيرفت که رفع تهديدها هم نيازمند برنامه ريزي است که در طول زمان به‌وجود خواهد آمد و ضعفها و قوتها مقطعي نيستند .
وي با تاکيد بر اينکه مهمترين چالش امروز کشور ما بحث مديريت و مديريت کلان در مجموعه کشور است، گفت : امروز بدون شک توسعه يکي از مهمترين نکاتي است که همه جوامع و دولتها به آن توجه داشته و آن را درابعاد مختلف در اولويت خود قرار داده اند که کشور ما نيز از اين امر مستثني نيست .
سخنران با بيان اينکه در طول چند دهه اي که از انقلاب اسلامي مي گذرد نيز بحث توسعه همواره مهمترين دغدغه همه از جمله دولتها و دانشگاهيان بوده است‌، افزود : طبيعي است که تحقق توسعه نيازمند پيشرفت هايي است که اگر اين پيشرفتها نباشد، قطعا روند توسعه در جامعه با کندي روبرو خواهد شد .

تفكر سيستمي
وي افزود : وقتي به فرايند توسعه کشور در قبل  وبعد از پيروزي انقلاب اسلامي نگاه مي کنيم در مجموع اين روند را رضايت بخش نمي بينيم که به اعتقاد من مهمترين دليل اين چالش نبود يک تفکر سيستمي درابعاد مختلف در کشور است .
شهردار تهران گفت: ما اگر تفکر سيستمي را بپذيريم بايد در بخش مديريتي و سياسي کشور که به راستي مغز اين سيستم است نگاه جامع نگر ، هدايت و هدف‌گذاري اصلي وجود داشته باشد و اگر چنين نگاهي وجود نداشته باشد قطعا ممکن است تبعاتي را براي ما به دنبال داشته باشد.   
شهردار تهران با اشاره به چند نمونه از مولفه هاي تفکر سيستمي که در يک مديريت کلان بايد وجود داشته باشد ، گفت‌: يکي ازاين مولفه ها تاکيد بر مکانيزم‌هاي دروني سيستم و پرهيز از سرزنش هاي محيطي است به اين معني که خيلي وقتها ما مديران عادت داريم که وقتي ناکامي در مجموعه مديريتي‌مان به وجود مي‌آيد‌، تلاش مي کنيم که اين ناکامي و عدم موفقيت را به عواملي در بيرون از مجموعه مديريتي خود منتقل کنيم و يا با برداشتهاي نادرست از باورهاي ديني آن را به قضا و قدر سپرده وبگوييم که بدشانس بوده ايم که اين اتفاق در مجموعه ما افتاده است و اين در حالي است که اگر در مقابل اتفاق مفيد و يا موفقيتي در مجموعه سازماني‌مان کسب کنيم کسي را در آن شريک نکرده و نقش هيچ عامل بيروني را در اين موفقيت دخيل نمي بينيم .
قاليباف با تاکيد بر اينکه صحنه توسعه‌، صحنه رقابت است ، اظهار داشت : در صحنه رقابت اين‌گونه نيست که همه چيز براي شما آماده و مهيا باشد تا يک دستگاه يا مجموعه اي به موفقيت برسد، بلکه نبايد از اين مهم غافل شد که فضا يک فضاي رقابتي است و بقيه نيز براي بهتر شدن تلاش مي کنند .  
وي با بيان اينکه بسياري از مشکلات موجود در کشور يک شبه به‌وجود نيامده است ، گفت : به عنوان مثال يکي از چالشهاي ما در شهرداري تهران نبود درآمدهاي پايدار است به طوريکه در 4 دهه گذشته، سهم شهرداري از درآمدهاي پايدار 45 درصد بوده، درحالي که اين سهم امروز فقط نزديک به 4 درصد است .
دکتر قاليباف با تاکيد بر ضرورت پرهيز از جزئي نگري در ارزيابي عملکردها اظهار داشت : برخي اوقات مشاهده مي‌شود که برخي نهادها و يا سازمانها هميشه از يک بخش کوچک گزارش مي دهند به طور مثال در صنايع خودرو تاکيد همواره بر بالا بودن توليد خودرو در کشورمان است اما به اين نکته توجه نداريم که آيا صرفا افزايش توليد مي تواند يک نقطه قوت در يک مجموعه باشد و يا در شهرداري تهران اگر فقط خيابانها خوب آسفالت شود و يا زباله هاي مردم خوب جمع آوري شود، همين مي‌تواند ملاکي باشد بر اينکه عملکرد شهرداري خوب است ؟
شهردار تهران بر ضرورت پويايي در تفکر و پرهيز از تفکر ايستايي به عنوان يکي ديگر از مولفه‌هاي تفکر سيستمي تاکيد کرد و افزود : فرايند ديدن مسائل بسيار مهم و جدي است و اينجاست که اگر با دقت بنگريم عنصر زمان که مهمترين عنصر در مديريت بوده و نقش مهم و حياتي در تصميم گيري‌ها دارد، گاهي اوقات به بي ارزش ترين کالا تبديل مي شود .

ما اگر تفکر سيستمي را بپذيريم بايد در بخش مديريتي و سياسي کشور که به راستي مغز اين سيستم است نگاه جامع‌نگر‌، هدايت و هدف‌گذاري اصلي وجود داشته باشد

تفكر تركيبي
قاليباف با تاکيد بر ضرورت توجه همزمان نگرش تحليلي و ترکيبي با هم که در مديريت کلان کمتر با هم به اين موضوع توجه شده است ، تصريح کرد : در تفکر ترکيبي به ويژگيهاي سيستم و درک رفتار توجه داريم، اما در تفکر سيستمي تاکيد بر اين است که قبل از تحليل، نيازمند ترکيب همه اجزا هستيم و بعد به سراغ تحليل مي رويم .
وي ادامه داد : در واقع در نگاه تحليلي بر روي ساختار متمرکز هستيم، اما در نگاه ترکيبي بر کارکردها . در نگاه تحليلي در تلاشيم تا دانش را افزايش دهيم و در نگاه ترکيبي به درک و فهم و شعور از کارها توجه مي کنيم .
شهردار تهران تاکيد کرد : اگر امروز مديريت را در عرصه ساختار اداري و سياسي کشور در سطوح مختلف به عنوان مهمترين چالش در عقب ماندگي توسعه کشور مي دانم، به اين دليل است که اگر ما با يک ديد سيستمي به کشور نگاه کنيم و چهار بعد سياسي ، اجتماعي ، اقتصادي و فرهنگي را براي کشور در نظر بگيريم ، همچنين اگر بپذيريم که بخشهاي سياسي و اجرايي مغز متفکر سيستم هستند ، پس بايد گفت که متاسفانه هرگز نگاه سيستمي و جامع نگر در مديريت کشور وجود نداشته  و يا کمتر به آن توجه شده است .
قاليباف با بيان اينکه حتي در سطح کلان کشور بايد بپذيريم که حوزه روابط بين الملل، خود يک سيستم محسوب مي‌شود، گفت : اگر واقعيات را در نظر نگيريم گاهي ممکن است درون کشور را خوب اداره کنيم، اما در روابط بين‌الملل مشکل داشته باشيم .
قاليباف در پايان تصريح کرد : اگرامروز ما در مديريت عالي ، کلان و مياني کشور و نخبگان با يک نگاه سيستمي در بخش اداري و سياسي ، به موضوعات نگاه نکنيم، طبيعي است که روز به روز از روند توسعه عقب خواهيم ماند .

طرح چند پرسش
در بخش مديران اجرايي، مهندس مهدي مفيدي، ديگر سخنران اين كنفرانس بود، كه در روزهاي پاياني تصدي سازمان گسترش و نوسازي صنايع ايران در جايگاه مديرعامل اين سازمان و به عنوان يكي از مهم‌ترين حاميان برگزاري اين كنفرانس به سخنراني پرداخت.
وي در سخنان خود نظام دانشگاهي را به چالش طلبيد و گفت: امروز سوالهاي زيادي در حوزه مديريت مطرح است كه از نظام دانشگاهي و فعالان و صاحبنظران عرصه مديريت انتظار مي‌رود كه به اين پرسشها، توجه جدي كنند.
مفيدي پرسشهاي جدي نظام مديريت را به اين شرح برشمرد: نخست اينكه، آيا مي‌توان در خصوص نظام مديريتي با مشخصه هويت اسلامي- ايراني نظريه‌پردازي كرد؟ دوم، آيا آموزشهاي مديريت در كشور اعم از دانشگاهي و پودماني با نيازها و چالشهاي واقعي كشور و فرهنگ اسلامي- ايراني ما همخواني دارد؟ سوم، آيا تحقيقات كاربردي در علوم مديريت به نتايج موردانتظار رسيده‌اند. چهارم، جايگاه بومي‌سازي تكنيك‌هاي نوين مديريتي در ايران چيست؟ پنجم، ميزان توفيق دانش‌آموختگان مديريت در مشاغل مديريتي چگونه است؟ ششم، آسيب‌شناسي به كارگيري نظامهاي نوين مديريتي و ميزان اثربخشي آنها در توسعه كشور چگونه است؟ و هفتم اين‌كه تطبيق نظامهاي نوين مديريتي با مقياس سازمانها تا چه ميزان در كشور ما رعايت شده است و براي اجراي دقيق و صحيح اين نظامها، چه راهكارهايي را مي‌توان پيشنهاد داد؟‌